Standardy Ochrony Dzieci

Preambuła

Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Każdy ma prawo żądać od organów władzy publicznej ochrony dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. /Art 72.1 Konstytucji RP/

Naczelną zasadą wszystkich działań podejmowanych przez członków personelu podmiotu jest działanie dla dobra dziecka i w jego najlepszym interesie. Personel podmiotu traktuje dziecko z szacunkiem oraz w miarę możliwości uwzględnia jego potrzeby. Niedopuszczalne jest stosowanie przez pracownika wobec dziecka przemocy w jakiejkolwiek formie. Uznajemy szczególną rolę pracowników ochrony zdrowia w identyfikacji przemocy wobec dzieci, reagowaniu na nią i zapewnieniu dziecku bezpieczeństwa. Realizując te cele, personel podmiotu działa w ramach obowiązującego prawa, przepisów wewnętrznych oraz swoich kompetencji.

Cele standardów ochrony dzieci:

1. Zapewnienie wszystkim dzieciom ochrony przed krzywdzeniem i ustalenie procedur udzielania im wsparcia.

2. Zapewnienie wszystkim współpracownikom niezbędnych informacji i kompetencji, aby umożliwić im wywiązanie się z obowiązków w zakresie dbałości o dobro dziecka i ochrony dzieci przed przemocą.

3. Zapewnienie dzieciom oraz ich rodzicom lub opiekunom niezbędnych informacji na temat zasad obowiązujących w podmiocie oraz możliwości uzyskania wsparcia w sytuacji podejrzenia, że dziecko doświadcza krzywdzenia.

Rozdział I. Objaśnienie terminów

§ 1 Definicje

Dziecko - dzieckiem jest każda osoba, która nie ukończyła 18 roku życia.

Opiekun dziecka - przedstawiciel ustawowy dziecka: rodzic albo opiekun; rodzic zastępczy; opiekun tymczasowy (czyli osoba upoważniona do reprezentowania małoletniego obywatela Ukrainy, który przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez opieki osób dorosłych).

Zgoda opiekuna - zgoda rodziców albo zgoda opiekuna, rodzica zastępczego lub opiekuna tymczasowego. Jednak w przypadku braku porozumienia między rodzicami dziecka należy poinformować rodziców o konieczności rozstrzygnięcia sprawy przez sąd rodzinny.

Personel podmiotu - wszyscy członkowie zespołu Centrum Terapii Empatyczni (współpracownicy Payticon sp. z o.o.).

Krzywdzenie dziecka - każde zachowanie względem dziecka, które stanowi wobec niego czyn zabroniony. Oprócz tego krzywdzeniem jest zaniedbanie (zamierzone lub niezamierzone), działanie lub zaniechanie a także każdy jego rezultat, skutkujący naruszeniem praw, swobody, dóbr osobistych dziecka i zakłóceniem jego rozwoju.

Formy krzywdzenia:

1. Przemoc fizyczna wobec dziecka

Jest to działanie bądź zaniechanie wskutek którego dziecko doznaje faktycznej fizycznej krzywdy lub jest na nią potencjalnie zagrożone. Krzywda stanowi rezultat działania bądź zaniechania ze strony rodzica, opiekuna, osoby odpowiedzialnej za dziecko, posiadającej nad nim władzę lub takiej, której ufa. O przemocy fizycznej mówimy zarówno w wymiarze jednorazowym, jak i powtarzającym się.

2. Przemoc psychiczna wobec dziecka

Jest to przewlekła, niefizyczna, szkodliwa interakcja pomiędzy dzieckiem a osobą za nie odpowiedzialną lub osobą, której dziecko ufa. Obejmuje zarówno działania, jak i zaniechania.

Do przejawów przemocy psychicznej zaliczamy m.in.:

• niedostępność emocjonalną
• zaniedbywanie emocjonalne
• relację z dzieckiem opartą na wrogości, obwinianiu, oczernianiu, odrzucaniu
• nieodpowiednie rozwojowo lub niekonsekwentne interakcje z dzieckiem
• niedostrzeganie lub nieuznawanie indywidualności dziecka
• niedostrzeganie lub nieuznawanie granic psychicznych między dzieckiem a osobą odpowiedzialną
• nieodpowiednią socjalizację, demoralizację
• sytuacje, w których dziecko jest świadkiem przemocy

3. Przemoc seksualna wobec dziecka

Jest to angażowanie dziecka poprzez osobę dorosłą lub inne dziecko w aktywność seksualną. Każda czynność seksualna podejmowana z dzieckiem przed ukończeniem 15 roku życia jest przestępstwem.

Obejmuje sytuacje bez kontaktu fizycznego (ekshibicjonizm, molestowanie werbalne, grooming) oraz z kontaktem fizycznym.

4. Zaniedbywanie dziecka

Jest to chroniczne lub incydentalne niezaspokajanie fizycznych i psychicznych potrzeb dziecka, co w rezultacie prowadzi do zaburzeń w jego zdrowiu i/lub rozwoju.

5. Przemoc rówieśnicza (bullying)

Przemoc rówieśnicza ma miejsce, gdy dziecko doświadcza różnych form nękania ze strony rówieśników. Dotyczy działań bezpośrednich lub z użyciem technologii komunikacyjnych.

Obejmuje:

• przemoc werbalną (przezywanie, ośmieszanie, zastraszanie)
• przemoc relacyjną (wykluczenie z grupy, ignorowanie)
• przemoc fizyczną (pobicie, kopanie, popychanie)
• przemoc materialną (kradzież, niszczenie przedmiotów)
• cyberprzemoc
• wykorzystanie seksualne przez rówieśnika

Rozdział II. Rozpoznawanie i reagowanie na czynniki ryzyka

§ 2 Kompetencje członków zespołu

1. Członkowie podmiotu posiadają odpowiednią wiedzę i w ramach wykonywanych obowiązków zwracają uwagę na czynniki ryzyka i symptomy krzywdzenia dzieci.

2. Członkowie zespołu monitorują sytuacje i dobrostan dziecka.

3. W przypadku zidentyfikowania czynników ryzyka krzywdzenia dziecka personel podmiotu podejmuje działania profilaktyczne w zakresie swoich kompetencji i możliwości.

4. Podjęte kroki należy odnotować w dokumentacji dziecka.

§ 3 Zasady rekrutacji personelu

Przed nawiązaniem współpracy i powierzeniem obowiązków polegających na pracy z dzieckiem:

• ustaliliśmy kwalifikacje wszystkich osób
• wykluczyliśmy ryzyko wystąpienia zagrożenia dla dobra dziecka
• zrealizowaliśmy obowiązki dotyczące sprawdzenia informacji dotyczących karalności

Każda osoba przyjęta na stanowisko związane z pracą z dziećmi podpisała oświadczenia o zobowiązaniu do przestrzegania standardów ochrony dzieci i zasad bezpiecznych relacji.

§ 4 Zasady bezpiecznych relacji personel–dziecko

Personel podmiotu zna i stosuje zasady bezpiecznych relacji personel–dziecko.

Każdy członek personelu w kontakcie z dzieckiem:

• przedstawia się i mówi, kim jest, jaka jest jego rola
• komunikuje się w sposób życzliwy i cierpliwy
• zachowuje uczciwość i dobre intencje
• przekazuje informacje w sposób dostosowany do wieku dziecka
• upewnia się, czy dziecko rozumie, co się będzie działo
• zwraca się do dziecka po imieniu w formie preferowanej przez dziecko
• szanuje tożsamość i ekspresję dziecka
• zachowuje wrażliwość kulturową
• równo traktuje każde dziecko bez względu na jakiekolwiek cechy

§ 5 Prawo do prywatności

Każdy członek personelu ma obowiązek szanować prawo dziecka do prywatności. Należy poinformować dziecko o tym, że ma prawo do poufności, jeśli dana informacja nie zagraża życiu lub zdrowiu dziecka.

Ważne zasady:

• Traktowanie dziecka podmiotowo
• Respektowanie prawa pacjentów, którzy ukończyli 16 lat, do współdecydowania o własnym zdrowiu
• Pytanie o zgodę przed przytuleniem czy pogłaskaniem
• Szanowanie trudnych emocji dziecka
• Prawo dziecka do obecności opiekunów podczas terapii

§ 6 Zasady kontaktów z dzieckiem

Członek personelu powinien kontaktować się z dzieckiem:

• w celach związanych z procesem terapeutycznym
• w godzinach pracy
• na terenie podmiotu lub przez służbowe kanały komunikacji

§ 7 Ujawnienie krzywdzenia

W sytuacji ujawnienia krzywdzenia przez dziecko należy:

• wyrazić swoją troskę poprzez deklarację, że się dziecku wierzy
• zapewnić dziecko, że dobrze uczyniło podejmując rozmowę
• wyjaśniać dziecku, że nie jest winne zaistniałej sytuacji
• jednoznacznie negatywnie ocenić każdą formę przemocy
• poinformować dziecko, kto i jak zajmie się sprawą

§ 8 Zachowania niedopuszczalne

Członkowi personelu nie wolno:

• nawiązywać z dzieckiem relacji o charakterze seksualnym ani romantycznym
• proponować dzieciom alkoholu, substancji psychoaktywnych
• oglądać treści erotycznych w obecności dzieci
• utrwalać wizerunku dziecka dla potrzeb prywatnych
• przyjmować pieniędzy, prezentów od dziecka
• utrzymywać ukrywanych kontaktów z dzieckiem
• używać wulgarnych słów, gestów
• stosować jakąkolwiek przemoc wobec dziecka
• zawstydzać, upokarzać, lekceważyć dziecka
• ujawniać osobom nieuprawnionym informacji dotyczących dziecka

Rozdział III. Procedury interwencji

§ 9 Kwalifikacja zagrożeń

Zagrożenia bezpieczeństwa dzieci:

1. Popełniono przestępstwo na szkodę dziecka (wykorzystanie seksualne, znęcanie się)
2. Doszło do innej formy krzywdzenia (krzyk, kary fizyczne, poniżanie)
3. Doszło do zaniedbania potrzeb życiowych dziecka

W każdym przypadku podejrzenia krzywdzenia:

• należy zadbać o bezpieczeństwo dziecka
• odseparować je od osoby podejrzewanej o krzywdzenie
• sporządzić notatkę służbową
• powiadomić opiekuna dziecka (jeśli nie jest krzywdzącym)
• zachować poufność informacji

§ 10 Postępowanie w przypadku podejrzenia krzywdzenia ze strony rodzica/opiekuna

W przypadku zagrożenia życia:

• niezwłocznie poinformować Policję i pogotowie (112)

W przypadku podejrzenia przestępstwa:

• sporządzić pisemne zawiadomienie do Policji lub prokuratury

W przypadku przemocy domowej:

• wszcząć procedurę Niebieskie Karty

W przypadku zaniedbania:

• wystąpić do sądu rodzinnego o wgląd w sytuację dziecka

§ 11 Postępowanie w przypadku podejrzenia krzywdzenia ze strony personelu

W przypadku podejrzenia krzywdzenia:

• niezwłocznie odsunąć osobę od kontaktu z dziećmi
• w przypadku postępowania karnego - bezwzględnie odsunąć do czasu zakończenia postępowania

Interwencja obejmuje:

• sporządzenie zawiadomienia do Policji lub prokuratury
• rozmowę dyscyplinującą lub rozwiązanie stosunku prawnego
• wewnętrzne postępowanie wyjaśniające

§ 12 Plan wsparcia dziecka

Wobec dziecka, które doświadczyło krzywdzenia, opracowywany jest indywidualny plan wsparcia uwzględniający:

• wiek dziecka
• charakter zdarzenia
• sytuację rodzinną
• źródło zagrożenia
• sposoby odizolowania od sprawców
• wsparcie oferowane przez podmiot
• skierowanie do specjalistycznej placówki

Rozdział IV. Monitoring

§ 13 Monitorowanie realizacji standardów

Realizacja standardów ochrony dzieci jest regularnie monitorowana i modyfikowana.

Osoba odpowiedzialna za standardy:

• regularnie monitoruje znajomość i przestrzeganie standardów
• sprawdza skuteczność procedur
• prowadzi rejestr naruszeń
• proponuje zmiany w standardach
• prowadzi cykliczne szkolenia (nie rzadziej niż raz na dwa lata)

Załączniki

Lista instytucji wsparcia

Lokalne ośrodki pomocy społecznej (MOPS)

• Wsparcie ekonomiczne, prawne, mieszkaniowe
• Warsztaty umiejętności wychowawczych
• Asystent rodziny
• Pomoc nieodpłatna

Ośrodki interwencji kryzysowej (OIK)

• Pomoc w trudnych sytuacjach życiowych
• Poradnictwo psychologiczne
• Interwencja kryzysowa
• Pomoc nieodpłatna

Poradnie psychologiczno-pedagogiczne (PPP)

• Pomoc diagnostyczna i konsultacyjna
• Kursy psychoedukacyjne
• Orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego
• Pomoc bezpłatna

Specjalistyczne poradnie rodzinne (SPR)

• Pomoc psychologiczna dla par i rodzin
• Psychoterapia dzieci i dorosłych
• Pomoc bezpłatna

Ośrodki wczesnej interwencji (OWI)

• Pomoc dla dzieci do lat 7
• Terapia wczesnego wspomagania
• Fizjoterapia, logopedia
• Pomoc bezpłatna (NFZ)

Centra pomocy dzieciom

• Kompleksowa pomoc dla dzieci pokrzywdzonych przestępstwem
• Mapa centrów: https://centrapomocydzieciom.fdds.pl/

Numery alarmowe:

• 112 - Policja, Pogotowie, Straż Pożarna
• 800 12 12 12 - Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
• 116 111 - Telefon dla dzieci i młodzieży

---

Niniejsze standardy obowiązują w Centrum Terapii “Empatyczni” prowadzonym przez Payticon Sp. z o.o.