Trauma i PTSD

Drzwi zatrzaskują się na klatce schodowej i ciało reaguje, zanim zdążysz pomyśleć: serce przyspiesza, mięśnie napinają się, wraca obraz dawnego zdarzenia. Innym razem reakcją jest pustka i trudność przypomnienia sobie fragmentów dnia. Takie doświadczenia mogą pojawić się po traumie, ale ich obecność nie oznacza automatycznie PTSD.

Po zdarzeniu zagrażającym życiu, zdrowiu lub integralności wiele osób przez pewien czas odczuwa pobudzenie, ma trudności ze snem albo wraca myślami do tego, co się wydarzyło. U części osób objawy stopniowo słabną. Konsultacja jest szczególnie ważna, gdy utrzymują się, nasilają lub prowadzą do unikania coraz większej części życia.

Trauma a PTSD: jaka jest różnica?

Słowo „trauma” opisuje doświadczenie i jego możliwe następstwa. PTSD, czyli zespół stresu pourazowego, jest rozpoznaniem klinicznym. Obejmuje charakterystyczne grupy objawów: ponowne przeżywanie, unikanie, utrzymujące się poczucie zagrożenia oraz zmiany w emocjach i myśleniu. Specjalista ocenia też czas trwania, nasilenie i wpływ na funkcjonowanie.

Nie każda trudna strata, konflikt lub okres przeciążenia spełniają kryterium wydarzenia traumatycznego. Mogą jednak powodować realne cierpienie i również zasługiwać na pomoc. Trafne nazwanie problemu pozwala dobrać metodę bez rozszerzania diagnozy na każde bolesne doświadczenie.

Jak mogą wyglądać reakcje po traumie?

U dzieci obraz może być inny niż u dorosłych. Zdarzenie może wracać w zabawie, rysunkach, koszmarach bez wyraźnej treści albo nagłej zmianie zachowania. Ocena powinna uwzględniać wiek i etap rozwoju.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Jeśli osoba pozostaje w sytuacji przemocy lub zagrożenia, pierwszym celem jest bezpieczeństwo, nie szczegółowe omawianie wspomnień. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia zadzwoń pod 112. Pilnej pomocy wymagają również zamiar samobójczy, przygotowania do samobójstwa, ciężkie samouszkodzenie, psychoza albo brak możliwości zadbania o podstawowe potrzeby. Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, ale pojawiają się myśli rezygnacyjne lub samobójcze, możesz zadzwonić pod całodobowy, bezpłatny telefon zaufania 116 123 albo Centrum Wsparcia 800 70 2222.

Po świeżym zdarzeniu pomoc może obejmować spokojne wsparcie, informacje o typowych reakcjach, zabezpieczenie snu i podstawowych potrzeb oraz kontakt z bliskimi. Nie należy wymuszać szczegółowego opowiadania o zdarzeniu ani przeprowadzać jednorazowego obowiązkowego „odreagowania”.

Jak wygląda terapia traumy i PTSD?

Wytyczne zalecają przede wszystkim terapie skoncentrowane na traumie, w tym terapię poznawczo-behawioralną skoncentrowaną na traumie oraz EMDR. Dobór metody zależy od wieku, rodzaju objawów, czasu od zdarzenia, bezpieczeństwa i preferencji osoby.

Terapia nie zaczyna się od przymusowego opowiedzenia wszystkiego. Najpierw ustala się cele, aktualne zagrożenia, możliwości regulowania napięcia oraz sposób pracy ze wspomnieniami. W metodach skoncentrowanych na traumie kontakt ze wspomnieniem odbywa się w zaplanowany sposób, z regularną oceną reakcji.

Czym jest terapia EMDR?

EMDR wykorzystuje ustrukturyzowaną pracę ze wspomnieniem traumatycznym wraz z naprzemienną stymulacją, najczęściej ruchami oczu. Nie jest hipnozą ani sposobem na wymazanie pamięci. Celem jest zmniejszenie aktualnego obciążenia związanego ze wspomnieniem.

Przed rozpoczęciem terapii EMDR specjalista ocenia, czy metoda odpowiada trudnościom i czy można ją bezpiecznie zastosować. Sam fakt przeżycia trudnego wydarzenia nie przesądza, że EMDR będzie najlepszym wyborem.

W zespole Empatycznych nie ma obecnie osoby prowadzącej pełny protokół EMDR, więc nie zapisujemy na tę metodę. Możemy natomiast pomóc uporządkować objawy na konsultacji i wskazać, jakiej pomocy szukać. Jeśli szukasz właśnie EMDR, w osobnym przewodniku opisujemy, jak wygląda ta terapia i jak sprawdzić przygotowanie terapeuty.

Jak możemy Ci pomóc?

Na pierwszej konsultacji nie musisz szczegółowo relacjonować wydarzenia. Możesz opisać, co dzieje się obecnie: sen, reakcje ciała, wspomnienia, unikanie, relacje i poczucie bezpieczeństwa. Psycholog zapyta także o wcześniejsze leczenie, zdrowie oraz ryzyko. Następnie omówicie możliwy plan pracy albo inną ścieżkę, jeśli objawy mają inne wyjaśnienie.

Możesz skorzystać z konsultacji psychologicznej, psychoterapii dorosłych, wsparcia dzieci i młodzieży albo, w nagłym kryzysie, interwencji kryzysowej. Pomoc prowadzimy stacjonarnie w Krakowie i Wieliczce oraz, gdy warunki i bezpieczeństwo na to pozwalają, online.

---

FAQ: trauma i PTSD