Zaburzenia odżywiania Terapia zaburzeń odżywiania u dzieci i młodzieży — Kraków, Wieliczka, online

Wspólny obiad zaczyna wymagać negocjacji. Lista produktów uznawanych za bezpieczne staje się coraz krótsza albo po okresie ograniczania jedzenia pojawiają się napady, o których trudno komukolwiek powiedzieć. Czasem z zewnątrz nie widać żadnej zmiany. Zaburzenia odżywiania mogą występować u osób o różnej masie ciała, w każdym wieku i niezależnie od płci.

Podejrzenia nie należy oceniać wyłącznie na podstawie wyglądu, BMI ani wyniku testu przesiewowego. Znaczenie mają zachowania, tempo zmian, stan psychiczny i fizyczny oraz wpływ problemu na życie. Wczesna konsultacja jest ważna, ponieważ część powikłań rozwija się, zanim otoczenie zauważy wyraźne wychudzenie.

Jak mogą wyglądać zaburzenia odżywiania?

Ortoreksja jest używanym potocznie określeniem sztywnej koncentracji na „zdrowym” jedzeniu, ale nie stanowi odrębnego rozpoznania w głównych klasyfikacjach diagnostycznych. Specjalista ocenia konkretne zachowania i ich konsekwencje zamiast opierać się na samej etykiecie.

Co może podtrzymywać problem?

Zaburzenia odżywiania nie mają jednej przyczyny. Znaczenie mogą mieć czynniki biologiczne, temperament, inne trudności psychiczne, doświadczenia relacyjne, presja dotycząca wyglądu, sport wymagający kontroli masy ciała lub wydarzenia, po których jedzenie zaczęło dawać poczucie kontroli. Te czynniki zwiększają podatność, ale nie pozwalają wskazać winnej osoby.

Ograniczanie jedzenia może nasilać skupienie na pożywieniu i ryzyko napadów. Zachowania kompensacyjne przynoszą chwilową ulgę, lecz zwiększają ryzyko zdrowotne i utrwalają cykl. Wstyd oraz tajemnica utrudniają zwrócenie się o pomoc, dlatego rozmowa powinna być konkretna i pozbawiona komentarzy o wyglądzie.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc medyczna?

Pilnej oceny wymagają omdlenia, ból w klatce piersiowej, znaczne osłabienie, dezorientacja, nasilone odwodnienie, uporczywe wymioty, krwawienie, zaburzenia rytmu serca albo gwałtowne pogorszenie stanu. W takiej sytuacji zadzwoń pod 112 lub zgłoś się do najbliższego SOR. Pilna pomoc jest potrzebna również przy zamiarze samobójczym, przygotowaniach do samobójstwa albo braku możliwości zachowania bezpieczeństwa. Gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, ale pojawiają się myśli rezygnacyjne lub samobójcze, dorosły może zadzwonić pod całodobowy, bezpłatny telefon zaufania 116 123 albo Centrum Wsparcia 800 70 2222, a nastolatek pod 116 111.

O potrzebie leczenia nie decyduje jedna wartość BMI. Lekarz bierze pod uwagę między innymi tempo utraty masy, ciśnienie, tętno, nawodnienie, elektrolity, wyniki badań, zapis EKG i ogólny stan. Osoba może być medycznie zagrożona także przy masie ciała, która nie wygląda na niską.

Co mogą zrobić rodzice i bliscy?

Rozmowę najlepiej zacząć od obserwacji, nie od diagnozy: „Widzę, że od kilku tygodni opuszczasz posiłki i dwa razy zemdlałaś. Martwię się o Twoje zdrowie”. Komentarze o wadze, sylwetce lub „zdrowym wyglądzie” mogą zwiększać napięcie, nawet gdy wynikają z troski.

Osobno opisujemy sygnały ostrzegawcze zaburzeń odżywiania u nastolatków. W przypadku dziecka lub nastolatka dorosły odpowiada za uruchomienie pomocy medycznej i psychologicznej. Nie trzeba czekać, aż młoda osoba sama uzna problem. Jednocześnie warto wyjaśniać kolejne kroki, słuchać jej obaw i włączać ją w decyzje odpowiednio do wieku.

Nie należy samodzielnie prowadzić intensywnego „dokarmiania” osoby w stanie znacznego niedożywienia. Powrót do odżywiania może wymagać nadzoru medycznego ze względu na ryzyko powikłań.

Jak wygląda leczenie zaburzeń odżywiania?

Leczenie powinno łączyć ocenę psychologiczną z monitorowaniem zdrowia fizycznego. Zależnie od wieku i rozpoznania w zespole mogą uczestniczyć lekarz, psychoterapeuta, psychiatra i dietetyk mający doświadczenie w zaburzeniach odżywiania. Potrzebę opieki ambulatoryjnej, dziennej lub szpitalnej ustala się na podstawie ryzyka, a nie wyłącznie masy ciała.

Psychoterapia skupiona na zaburzeniu odżywiania może obejmować regularność posiłków, analizę czynników wyzwalających, pracę nad przekonaniami dotyczącymi jedzenia i ciała oraz zapobieganie nawrotom. U dzieci i młodzieży ważną rolę często odgrywa rodzina. Leki nie są samodzielnym leczeniem jadłowstrętu psychicznego; decyzje farmakologiczne należą do lekarza i uwzględniają stan odżywienia oraz ryzyko działań niepożądanych.

Celem leczenia napadów objadania jest zmniejszenie napadów i cierpienia, a nie szybka redukcja masy ciała. Restrykcyjna dieta w trakcie terapii może nasilać cykl ograniczania i objadania.

Jak możemy Ci pomóc?

Podczas pierwszej konsultacji możesz omówić zmiany w jedzeniu, napady, zachowania kompensacyjne, ruch, samopoczucie i dotychczasowe leczenie. Psycholog oceni zakres trudności i wskaże, jakie konsultacje są potrzebne. Jeżeli istnieje ryzyko somatyczne, rozpoczęcie lub kontynuowanie psychoterapii będzie wymagać równoległej opieki lekarskiej.

Możesz skorzystać z konsultacji psychologicznej, psychoterapii dorosłych albo wsparcia dzieci i młodzieży. Leczenie zaburzeń odżywiania pomagamy rozpocząć w Krakowie i Wieliczce. Konsultacja psychologiczna nie zastępuje badania lekarskiego ani specjalistycznego zespołu, gdy stan tego wymaga.

---

FAQ: zaburzenia odżywiania