Trudności w relacjach u dzieci i młodzieży

Telefon przestaje przychodzić do kuchni, a nastolatek nagle nie chce jechać na trening. Dziecko mówi, że „wszyscy są beznadziejni”, choć jeszcze niedawno codziennie opowiadało o kolegach. Taka zmiana może oznaczać konflikt, odrzucenie, przemoc rówieśniczą albo inną trudność. Czasem potrzebuje rozmowy i wsparcia dorosłego, a czasem szerszej oceny.

Relacje z rówieśnikami nabierają szczególnego znaczenia w okresie dorastania, lecz potrzeba prywatności nie oznacza automatycznie problemu. Warto zwrócić uwagę na utrzymującą się zmianę zachowania, cierpienie i ograniczenie codziennego funkcjonowania.

Jak mogą wyglądać trudności w relacjach?

Co może stać za trudnością?

Znaczenie mogą mieć lęk społeczny, depresja, ADHD, spektrum autyzmu, trauma, trudności komunikacyjne lub zmiana środowiska. Nie każda osoba, która ma niewielu znajomych, wymaga terapii. Ocena dotyczy tego, czy sytuacja odpowiada jej potrzebom i czy potrafi budować bezpieczne relacje.

Przy nagłej zmianie trzeba sprawdzić przemoc, szantaż, wykluczanie oraz bezpieczeństwo online. Zachowania dziecka stosującego przemoc również wymagają reakcji i oceny, ale nie powinny prowadzić do trwałego przypisania mu roli „sprawcy”.

Jak rozmawiać z dzieckiem lub nastolatkiem?

Zacznij od obserwacji: „Widzę, że od dwóch tygodni nie chodzisz na trening i usuwasz wiadomości. Chcę zrozumieć, co się dzieje”. Pytania o konkretną sytuację bywają łatwiejsze niż „dlaczego nie masz przyjaciół?”.

Nie obiecuj pełnej tajemnicy, jeśli istnieje ryzyko przemocy lub samouszkodzenia. Możesz wyjaśnić, że w sprawach bezpieczeństwa trzeba włączyć inną dorosłą osobę, ale zrobisz to możliwie przejrzyście i z udziałem młodego człowieka.

Jeśli dziecko mówi o przemocy, nie wymagaj, by samo „dogadało się” z osobą krzywdzącą. Zapisz dostępne dowody, skontaktuj się ze szkołą lub inną odpowiedzialną instytucją i ustal plan ochrony.

Jak wygląda pomoc psychologiczna?

Psycholog ocenia relacje, nastrój, lęk, rozwój, funkcjonowanie rodzinne i szkolne oraz bezpieczeństwo. Praca może dotyczyć komunikacji, rozpoznawania granic, tolerowania konfliktu, umiejętności społecznych albo leczenia trudności leżącej u podłoża.

W zależności od sytuacji potrzebna może być współpraca z rodzicami i szkołą. Celem nie jest nauczenie dziecka dopasowywania się do każdej grupy, lecz zwiększenie możliwości wyboru, komunikacji i ochrony własnych granic.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Przy bezpośrednim zagrożeniu, przemocy seksualnej, poważnym pobiciu, groźbie użycia niebezpiecznego narzędzia lub braku możliwości zapewnienia bezpieczeństwa zadzwoń pod 112. Pilnej oceny wymagają także samouszkodzenie, zamiar samobójczy lub plan odebrania sobie życia. Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, ale pojawiają się myśli rezygnacyjne lub samobójcze, możesz zadzwonić pod całodobowy, bezpłatny telefon zaufania 116 123 albo Centrum Wsparcia 800 70 2222.

Jak możemy Ci pomóc?

Na pierwszej konsultacji rozmawiamy o konkretnych sytuacjach, czasie trwania trudności i jej wpływie na szkołę, dom oraz nastrój. Rodzic może przekazać swoje obserwacje, a dziecko lub nastolatek otrzymuje przestrzeń do przedstawienia własnej perspektywy. Następnie omawiamy dalszą diagnozę i formę pracy.

Możesz skorzystać z terapii dzieci i młodzieży, terapii rodzinnej albo konsultacji psychologicznej dla rodziców. Konsultacje prowadzimy w Krakowie, Wieliczce i online. Przy przemocy lub zagrożeniu terapia nie zastępuje działań ochronnych.

---

FAQ: trudności w relacjach dzieci i młodzieży