Kryzysy rodzinne Psychoterapia dla Krakowa i Wieliczki

Po informacji o rozwodzie dziecko zaczyna pytać, czy to przez nie. Po śmierci bliskiej osoby jeden domownik chce rozmawiać, a drugi unika tematu. Gdy ktoś choruje, codzienność podporządkowuje się wizytom i opiece, a na odpoczynek oraz rozmowę zostaje coraz mniej miejsca.

Tak może wyglądać kryzys rodzinny. Nie oznacza automatycznie rozpadu rodziny ani zaburzenia u dziecka. Pokazuje, że dotychczasowe sposoby organizowania życia i radzenia sobie z emocjami mogą nie wystarczać w nowej sytuacji.

Co może wywołać kryzys rodzinny?

Kryzys może pojawić się po jednym wydarzeniu albo narastać stopniowo. Najczęstsze sytuacje to:

• separacja lub rozwód i związane z nimi zmiany opieki oraz miejsca zamieszkania,
• śmierć bliskiej osoby, utrata ciąży albo inna strata,
• poważna choroba, wypadek lub niepełnosprawność członka rodziny,
• utrata pracy, trudności finansowe albo nagła przeprowadzka,
• narodziny dziecka, powstanie rodziny patchworkowej lub wejście dziecka w okres dorastania,
• uzależnienie, zaniedbanie, przemoc albo konflikt zagrażający bezpieczeństwu.

To samo wydarzenie może wywoływać różne reakcje. Dziecko może bawić się i chwilę później płakać, nastolatek wycofać się z rozmów, a dorosły skupić na zadaniach organizacyjnych. Sama różnica reakcji nie świadczy o braku uczuć ani o niewłaściwym przeżywaniu sytuacji.

Jak dzieci mogą reagować na kryzys w rodzinie?

Reakcja zależy między innymi od wieku, rozwoju, wcześniejszych doświadczeń, relacji z opiekunami i czasu trwania napięcia. Możliwe są problemy ze snem, drażliwość, wycofanie, dolegliwości z ciała, trudności szkolne albo chwilowy powrót do zachowań typowych dla młodszego wieku.

Pojedynczy objaw nie pozwala określić przyczyny. Ból brzucha może wiązać się z napięciem, ale wymaga też uwzględnienia przyczyn medycznych. Pogorszenie ocen może mieć związek z sytuacją w domu, trudnościami w nauce, relacjami rówieśniczymi lub innymi obciążeniami.

Dzieci potrzebują informacji dostosowanej do wieku. Przy rozwodzie pomocne jest jasne powiedzenie, że decyzja należy do dorosłych, dziecko nie jest jej przyczyną i nie musi wybierać strony. Nie powinno przekazywać wiadomości między rodzicami ani być powiernikiem szczegółów ich konfliktu.

Co pomaga rodzinie w pierwszym okresie?

W zależności od sytuacji można zacząć od kilku konkretnych działań:

• przekazać dzieciom prostą, zgodną informację o tym, co się zmienia i co pozostaje bez zmian,
• utrzymać możliwie przewidywalny rytm snu, szkoły, posiłków i kontaktów z opiekunami,
• wyznaczyć dorosłą osobę odpowiedzialną za formalności, aby dzieci nie przejmowały tej roli,
• oddzielić spory dorosłych od rozmów z dzieckiem,
• powiedzieć szkole lub przedszkolu tyle, ile jest potrzebne do udzielenia wsparcia,
• sprawdzać nie tylko zachowanie dziecka, ale też przeciążenie dorosłych.

Nie każda rodzina potrzebuje od razu terapii rodzinnej. Czasem wystarcza konsultacja rodzicielska, wsparcie indywidualne albo kontakt z lekarzem. Formę pomocy dobiera się do tego, kto jest gotowy uczestniczyć i gdzie znajduje się główne źródło trudności.

Przemoc i bezpieczeństwo w kryzysie rodzinnym

Przemoc może obejmować działania fizyczne i seksualne, groźby, poniżanie, izolowanie, kontrolę, odbieranie pieniędzy albo zaniedbanie osoby zależnej. Nie należy przedstawiać jej jako zwykłego konfliktu, za który wszyscy odpowiadają jednakowo.

Gdy ktoś boi się mówić swobodnie przy innych domownikach, wspólna sesja może nie być bezpiecznym początkiem. Potrzebna jest indywidualna ocena sytuacji i kontakt z wyspecjalizowaną pomocą. W bezpośrednim zagrożeniu zdrowia lub życia zadzwoń pod numer 112. Całodobowa „Niebieska Linia” pod numerem 800 120 002 udziela informacji i wsparcia osobom doznającym przemocy, ale nie jest numerem alarmowym.

Samouszkodzenia, myśli samobójcze, plan skrzywdzenia siebie lub innej osoby albo brak możliwości zapewnienia dziecku bezpieczeństwa wymagają pilnego działania. Zadzwoń pod numer 112 albo zgłoś się na SOR lub do najbliższej izby przyjęć psychiatrycznej. Nie zostawiaj zagrożonej osoby samej. Gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, ale pojawiają się myśli rezygnacyjne lub samobójcze, dorosły może zadzwonić pod całodobowy, bezpłatny telefon zaufania 116 123 albo Centrum Wsparcia 800 70 2222, a dziecko lub nastolatek pod 116 111.

Jak wygląda terapia rodzinna w kryzysie?

Pierwsza konsultacja często odbywa się z dorosłym opiekunem lub opiekunami. Specjalista pyta o wydarzenie kryzysowe, skład rodziny, codzienne funkcjonowanie, reakcje dzieci i bezpieczeństwo. Ustala też, kto powinien uczestniczyć w kolejnych spotkaniach. Nie zawsze cała rodzina spotyka się jednocześnie.

Podczas terapii można pracować nad sposobem rozmawiania o zmianie, podziałem odpowiedzialności, granicami i przewidywalnymi zasadami. W przypadku rozwodu celem nie jest ponowne połączenie pary, lecz może nim być bezpieczna współpraca rodzicielska. Przy żałobie nie chodzi o przyspieszenie przeżywania straty, lecz o umożliwienie różnym osobom reagowania we własnym tempie bez pozostawania samemu z trudnością.

Terapeuta może zaproponować konsultację dziecka, rodzica, pary albo rodziny. Gdy potrzebna jest pomoc medyczna, prawna, socjalna lub interwencyjna, terapia powinna być częścią szerszego planu, a nie jego zamiennikiem.

Gdzie szukać pomocy?

Możesz skorzystać z terapii rodzinnej, terapii par, konsultacji rodzicielskiej, wsparcia dzieci i młodzieży albo psychoterapii dorosłych. Spotkania prowadzimy w Krakowie, Wieliczce oraz online.

Podczas zgłoszenia wystarczy krótko opisać wydarzenie, wiek dzieci, osoby mieszkające razem i to, co obecnie budzi największy niepokój. Na pierwszej konsultacji można ustalić, kto powinien uczestniczyć w dalszych spotkaniach.

Test terapii rodzinnej

Test terapii rodzinnej może pomóc uporządkować obserwacje dotyczące komunikacji i napięcia. Jest narzędziem informacyjnym, nie diagnozą ani kwalifikacją do terapii.

Często zadawane pytania