Lęk i fobie u dzieci i młodzieży Terapia lęku i fobii u dzieci i młodzieży — Kraków, Wieliczka, online

W niedzielny wieczór zaczyna boleć brzuch. Rano dziecko płacze przed wyjściem do szkoły, choć po decyzji o pozostaniu w domu dolegliwości szybko słabną. Innym razem nastolatek rezygnuje z odpowiedzi przy tablicy, spotkań i podróży, bo obawia się napadu paniki. Lęk może wyglądać jak wycofanie, drażliwość, złość albo dolegliwość fizyczna, nie tylko jak wypowiedziane „boję się”.

Nie każdy strach oznacza zaburzenie. Małe dzieci często boją się rozłąki lub ciemności, a starsze mogą przejmować się oceną rówieśników. Znaczenie mają nasilenie, czas trwania, etap rozwoju i to, czy lęk odbiera dziecku możliwość uczestniczenia w codziennym życiu.

Jak mogą wyglądać lęk, fobie i ataki paniki u dzieci?

Co jeszcze warto sprawdzić?

Dolegliwości fizyczne wymagają potraktowania poważnie. Lekarz może ocenić między innymi astmę, zaburzenia rytmu serca, problemy z tarczycą, działania leków lub inne przyczyny. W rozmowie psychologicznej uwzględnia się także depresję, ADHD, spektrum autyzmu, doświadczenie przemocy, trudności szkolne oraz sytuację rodzinną.

Nie należy zakładać, że odmowa szkoły wynika wyłącznie z lęku. Trzeba sprawdzić bezpieczeństwo, relacje z rówieśnikami, wymagania edukacyjne i to, co dzieje się w domu oraz podczas drogi do szkoły.

Co robić podczas ataku paniki u dziecka?

Zostań blisko i mów krótko. Pomóż dziecku usiąść w spokojniejszym miejscu, zauważyć otoczenie i poczekać, aż pobudzenie zacznie opadać. Nie wymagaj szczegółowego wyjaśnienia w szczycie lęku. Po zdarzeniu zapiszcie okoliczności i objawy, aby omówić je ze specjalistą.

Pierwszy lub nietypowy epizod z omdleniem, silnym bólem w klatce piersiowej, sinieniem, urazem albo utrzymującą się dusznością wymaga pilnej oceny medycznej. Przy bezpośrednim zagrożeniu zadzwoń pod 112. Pilnej pomocy wymagają także samouszkodzenie, zamiar samobójczy lub brak możliwości zapewnienia bezpieczeństwa. Gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia życia, ale wracają myśli rezygnacyjne lub samobójcze, dorosły może zadzwonić pod całodobowy, bezpłatny telefon zaufania 116 123 albo Centrum Wsparcia 800 70 2222. Dziecko lub nastolatek może też całodobowo i bezpłatnie zadzwonić pod 116 111.

Jak rodzic może reagować na unikanie?

Całkowite usuwanie każdej sytuacji budzącej lęk daje szybką ulgę, ale może wzmacniać unikanie. Z drugiej strony zmuszanie dziecka bez przygotowania może zwiększyć bezradność. Pomoc zwykle polega na ustaleniu małych, możliwych kroków i wspieraniu dziecka w ich wykonaniu.

Zamiast powtarzać „nie ma się czego bać”, można powiedzieć: „Widzę, że bardzo się boisz. Ustalmy, jaki najmniejszy krok jest dziś możliwy”. Plan powinien uwzględniać wiek i bezpieczeństwo, a przy silnych objawach powstać ze specjalistą i szkołą.

Jak wygląda terapia lęku u dzieci?

W terapii poznawczo-behawioralnej dziecko uczy się rozpoznawać reakcje lękowe i stopniowo wchodzić w unikane sytuacje. Ekspozycja jest planowana, dostosowana do rozwoju i połączona z ćwiczeniem konkretnych umiejętności. U młodszych dzieci ważny jest udział rodziców.

Przy fobii społecznej wytyczne zalecają CBT ukierunkowaną na ten problem. Leków nie stosuje się rutynowo jako pierwszego leczenia fobii społecznej u dzieci. Decyzje farmakologiczne podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie.

Jak możemy Ci pomóc?

Na pierwszej konsultacji pytamy, czego dziecko unika, od kiedy trwa trudność, jak reaguje ciało i co dzieje się w domu oraz szkole. Rozmawiamy również z dzieckiem w sposób dostosowany do wieku. Następnie omawiamy możliwe wyjaśnienia, potrzebę konsultacji lekarskiej i plan wsparcia.

Możesz skorzystać z terapii dzieci i młodzieży, konsultacji psychologicznej dla rodziców albo psychoterapii dorosłych, gdy lęk dotyczy również opiekuna. Spotkania prowadzimy w Krakowie, Wieliczce i online. Forma pracy zależy od wieku, rodzaju trudności i tego, czy spotkania zdalne nie utrwalają unikania.

---

FAQ: lęk i fobie u dzieci