Lęk i fobie u dzieci i młodzieży Terapia lęku i fobii u dzieci i młodzieży — Kraków, Wieliczka, online

W niedzielny wieczór zaczyna boleć brzuch. Rano dziecko płacze przed wyjściem do szkoły, choć po decyzji o pozostaniu w domu dolegliwości szybko słabną. Innym razem nastolatek rezygnuje z odpowiedzi przy tablicy, spotkań i podróży, bo obawia się napadu paniki. Lęk może wyglądać jak wycofanie, drażliwość, złość albo dolegliwość fizyczna, nie tylko jak wypowiedziane „boję się”.

Nie każdy strach oznacza zaburzenie. Małe dzieci często boją się rozłąki lub ciemności, a starsze mogą przejmować się oceną rówieśników. Znaczenie mają nasilenie, czas trwania, etap rozwoju i to, czy lęk odbiera dziecku możliwość uczestniczenia w codziennym życiu.

Jak mogą wyglądać lęk, fobie i ataki paniki u dzieci?

Co jeszcze warto sprawdzić?

Dolegliwości fizyczne wymagają potraktowania poważnie. Lekarz może ocenić między innymi astmę, zaburzenia rytmu serca, problemy z tarczycą, działania leków lub inne przyczyny. W rozmowie psychologicznej uwzględnia się także depresję, ADHD, spektrum autyzmu, doświadczenie przemocy, trudności szkolne oraz sytuację rodzinną.

Nie należy zakładać, że odmowa szkoły wynika wyłącznie z lęku. Trzeba sprawdzić bezpieczeństwo, relacje z rówieśnikami, wymagania edukacyjne i to, co dzieje się w domu oraz podczas drogi do szkoły.

Jeśli unikanie dotyczy głównie szkoły, zobacz też, co może kryć się pod określeniem fobia szkolna.

Co robić podczas ataku paniki u dziecka?

Zostań blisko i mów krótko. Pomóż dziecku usiąść w spokojniejszym miejscu, zauważyć otoczenie i poczekać, aż pobudzenie zacznie opadać. Nie wymagaj szczegółowego wyjaśnienia w szczycie lęku. Po zdarzeniu zapiszcie okoliczności i objawy, aby omówić je ze specjalistą.

Pierwszy lub nietypowy epizod z omdleniem, silnym bólem w klatce piersiowej, sinieniem, urazem albo utrzymującą się dusznością wymaga pilnej oceny medycznej. Przy bezpośrednim zagrożeniu zadzwoń pod 112 lub 999. Pilnej pomocy wymagają także samouszkodzenie, zamiar samobójczy lub brak możliwości zapewnienia bezpieczeństwa.

Gdy nie ma bezpośredniego zagrożenia, dziecko lub nastolatek może całodobowo i bezpłatnie zadzwonić pod 116 111. Dorosły opiekun, który sam potrzebuje wsparcia w kryzysie, może skorzystać z numeru 116 123 albo Centrum Wsparcia 800 70 2222. Telefony wsparcia nie zastępują 112, 999 ani pilnej pomocy medycznej w bezpośrednim zagrożeniu.

Jak rodzic może reagować na unikanie?

Całkowite usuwanie każdej sytuacji budzącej lęk daje szybką ulgę, ale może wzmacniać unikanie. Z drugiej strony zmuszanie dziecka bez przygotowania może zwiększyć bezradność. Pomoc zwykle polega na ustaleniu małych, możliwych kroków i wspieraniu dziecka w ich wykonaniu.

Zamiast powtarzać „nie ma się czego bać”, można powiedzieć: „Widzę, że bardzo się boisz. Ustalmy, jaki najmniejszy krok jest dziś możliwy”. Plan powinien uwzględniać wiek i bezpieczeństwo, a przy silnych objawach powstać ze specjalistą i szkołą.

Jak wygląda terapia lęku u dzieci?

Terapia poznawczo-behawioralna jest jedną z najlepiej zbadanych metod leczenia zaburzeń lękowych u dzieci i młodzieży. Może obejmować rozpoznawanie reakcji lękowych, stopniowe wchodzenie w unikane, ale bezpieczne sytuacje oraz ćwiczenie konkretnych umiejętności. Plan powinien odpowiadać rozpoznaniu i etapowi rozwoju. U młodszych dzieci często uwzględnia się udział rodziców.

Przy fobii społecznej wytyczne zalecają CBT ukierunkowaną na ten problem. Leków nie stosuje się rutynowo jako pierwszego leczenia fobii społecznej u dzieci. Decyzje farmakologiczne podejmuje lekarz po indywidualnej ocenie.

Jak możemy Ci pomóc?

Na pierwszej konsultacji pytamy, czego dziecko unika, od kiedy trwa trudność, jak reaguje ciało i co dzieje się w domu oraz szkole. Rozmawiamy również z dzieckiem w sposób dostosowany do wieku. Następnie omawiamy możliwe wyjaśnienia, potrzebę konsultacji lekarskiej i plan wsparcia.

Jeśli szukasz pomocy dla młodszego dziecka, sprawdź, jak wygląda spotkanie z psychologiem dziecięcym. W przypadku nastolatka odpowiednią ścieżką może być terapia młodzieży. Rodzic może też zacząć od konsultacji rodzicielskiej, a gdy lęk dotyczy jego własnego funkcjonowania, od psychoterapii dorosłych. Spotkania prowadzimy w Krakowie, Wieliczce i online. Forma pracy zależy od wieku, rodzaju trudności i tego, czy spotkania zdalne nie utrwalają unikania.

---

FAQ: lęk i fobie u dzieci