Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS): wynik i dalsze kroki

Zdjęcie: Karolina Grabowska / Kaboompics / Pexels

„Przecież jestem zmęczona, każda mama jest”. Taka myśl pojawia się, gdy położna podaje krótką kartkę z pytaniami. Zaznaczenie odpowiedzi może budzić ulgę, ale też lęk: co się stanie, jeśli wynik będzie wysoki?

Edynburska Skala Depresji Poporodowej (EPDS) pomaga rozpocząć taką rozmowę. Nie rozstrzyga jednak, czy masz depresję poporodową. Jest sygnałem, że warto uważniej przyjrzeć się samopoczuciu.

Czym jest test EPDS

Skalę opracowali John Cox, Jeni Holden i Ruth Sagovsky w 1987 roku. Zawiera dziesięć pytań o ostatnie siedem dni, między innymi o zdolność do odczuwania radości, lęk, poczucie przeciążenia, smutek i myśli o zrobieniu sobie krzywdy. Maksymalny wynik to 30 punktów.

EPDS stosuje się w ciąży i po porodzie jako element szerszej oceny. NICE wymienia ją obok PHQ-9 jako zwalidowany kwestionariusz, który może wspierać monitorowanie objawów. Sam formularz nie zastępuje rozmowy klinicznej ani oceny możliwych przyczyn medycznych.

Skala ogranicza pytania o sen, apetyt i zmęczenie, ponieważ w okresie okołoporodowym mogą one wynikać także z ciąży, porodu lub opieki nad dzieckiem. To nie oznacza, że te doświadczenia są nieważne. Podczas konsultacji warto o nich powiedzieć.

Jak wypełnić EPDS

Cztery kroki

1. 01

   Pomyśl o ostatnich siedmiu dniach

   Odpowiadaj na podstawie całego tygodnia, a nie tylko dzisiejszego poranka.

2. 02

   Wybierz odpowiedź najbliższą doświadczeniu

   Nie ma odpowiedzi, które czynią kogoś lepszym lub gorszym rodzicem.

3. 03

   Zwróć uwagę na pytanie o krzywdę

   Każdą taką odpowiedź omów z profesjonalistą, nawet przy niskiej sumie punktów.

4. 04

   Zapisz wynik i kontekst

   Zanotuj także sen, lęk, funkcjonowanie i to, co ostatnio szczególnie obciąża.

Jeżeli ktoś pomaga Ci wypełnić formularz, odpowiedzi nadal powinny być Twoje. Warto korzystać z rzetelnego polskiego tłumaczenia, ponieważ zmiany sformułowań mogą wpływać na znaczenie pytań.

Jak rozumieć wynik EPDS

Nie istnieje jeden próg, który w każdym miejscu i każdej grupie ma identyczne znaczenie. Duża metaanaliza danych indywidualnych wykazała, że próg 11 lub więcej punktów dawał najlepszą równowagę czułości i swoistości. Próg 13 lub więcej był bardziej swoisty, lecz pomijał więcej osób z depresją. Placówki mogą przyjmować różne zasady kierowania do dalszej oceny.

Dlatego bezpieczniej czytać wynik tak:

• wyższa suma oznacza więcej zgłaszanych objawów i silniejszą przesłankę do konsultacji;
• niski wynik nie unieważnia cierpienia ani problemów z funkcjonowaniem;
• pojedynczy wynik jest zdjęciem ostatniego tygodnia, a nie opisem całej sytuacji;
• rozpoznanie depresji wymaga pełniejszej oceny.

Nie wyznaczaj sobie samodzielnie diagnozy na podstawie tabeli znalezionej w internecie. Jeśli wynik Cię niepokoi, objawy utrudniają codzienność albo bliscy widzą wyraźną zmianę, umów rozmowę niezależnie od liczby punktów.

Pytanie 10: kiedy działać pilnie

Pytanie 10 dotyczy myśli o zrobieniu sobie krzywdy. Odpowiedź inna niż „nigdy” wymaga uważnej oceny bezpieczeństwa. Nie każda taka myśl oznacza bezpośredni zamiar samobójczy, ale żadnej nie należy pozostawiać bez rozmowy.

Jeżeli obawiasz się, że możesz zrobić sobie krzywdę, masz plan albo nie czujesz się bezpiecznie, zadzwoń pod 112 lub jedź na najbliższy SOR. Możesz też skorzystać z całodobowego Centrum Wsparcia 800 70 2222. Nie zostawaj sama; powiedz zaufanej osobie wprost, czego się obawiasz.

Co zrobić po wyniku

Przygotuj wynik i kilka zdań o tym, jak śpisz, jesz, radzisz sobie z opieką i czy masz chwile ulgi. Możesz zacząć od położnej, lekarza rodzinnego, ginekologa, psychologa okołoporodowego lub psychiatry. Specjalista zapyta również o lęk, objawy manii lub psychozy, choroby somatyczne, leki i dostępne wsparcie.

Pilnej pomocy wymagają także narastająca dezorientacja, omamy, urojenia, bardzo silne pobudzenie lub niemal całkowity brak snu połączony z nietypowym zachowaniem. Psychoza poporodowa jest stanem nagłym.

EPDS bywa stosowana także u ojców i innych rodziców. Badania proponują dla mężczyzn różne progi, dlatego nie należy automatycznie przenosić jednej wartości na każdą osobę. Więcej o obrazie objawów przeczytasz w artykule depresja poporodowa u ojców.

FAQ

Gdzie szukać wsparcia

Jeżeli wynik lub samo wypełnianie testu uruchomiło niepokój, możesz umówić konsultację albo poznać nasz zespół pracujący z dorosłymi. Pomocne może być też wyjaśnienie, czym depresja poporodowa różni się od baby blues.

Zamiast pytać tylko „ile mam punktów?”, spróbuj zapisać jedno zdanie: co w ostatnim tygodniu było najtrudniejsze i komu mogę o tym dziś powiedzieć?