Porady Psychologia
W skrócie
Psycholog okołoporodowy to psycholog lub psychoterapeuta z dodatkowym szkoleniem w pracy w okresie okołoporodowym — czyli w ciąży, w połogu i w pierwszym roku po porodzie. Pracuje z konkretnymi zjawiskami: depresją okołoporodową, lękiem, traumą porodu, problemami z więzią, touched out, wypaleniem macierzyńskim i kryzysem w związku po porodzie. Nie wymaga skierowania, sesje trwają 50 minut, są dostępne stacjonarnie i online. Najczęstsze pierwsze pytanie pacjentki: „czy mój problem jest wystarczająco poważny, żeby się tu zgłosić”. Odpowiedź: tak.
W ostatnich latach w polskim systemie wsparcia psychicznego pojawiła się specjalizacja, która do niedawna nie miała nawet jednolitej nazwy: psychologia okołoporodowa. To obszar pracy klinicznej skoncentrowany na trzech etapach: ciąża, połóg, pierwszy rok po porodzie. Zjawiska kliniczne typowe dla tego okresu — depresja w ciąży, depresja poporodowa, trauma porodu, zaburzenia więzi, touched out, wypalenie macierzyńskie — wymagają specyficznej wiedzy, której nie zawsze pokrywa „klasyczne” szkolenie psychoterapeutyczne.
Stąd potrzeba i odpowiedź: psycholog okołoporodowy to po prostu psycholog/psychoterapeutka, która dodatkowo uczy się tej konkretnej dziedziny — i potrafi pracować ze świadomością wpływu hormonów, deprywacji snu, karmienia piersią, leków psychotropowych w okresie laktacji, mechanizmów więzi i tego, co konkretnie dzieje się w głowie kobiety i mężczyzny w tej fazie życia.
Każdy dobry psycholog dorosłych może pracować z kobietą w okresie okołoporodowym. Psycholog okołoporodowy ma jednak konkretne dodatkowe kompetencje:
Innymi słowy: można pójść do każdego psychoterapeuty z depresją poporodową i odebrać pomoc. Ale z psychologiem okołoporodowym pracuje się szybciej, bardziej trafnie i bez konieczności tłumaczenia podstawowych mechanizmów okresu okołoporodowego.
Lista najczęstszych powodów wizyt (kolejność z gabinetu, nie z podręcznika):
Z bardzo wielu z tych powodów kobiety przychodzą po latach od porodu — to znaczy, że nigdy nie ma „za późno”. Praca z traumą porodu albo niedopracowaną depresją poporodową bywa skuteczna nawet po 5–10 latach.
Sesja trwa 50 minut. Pierwsze spotkanie ma charakter konsultacyjny — psycholog stara się zrozumieć:
Na koniec konsultacji zazwyczaj ustalamy:
Pierwsza konsultacja nie zobowiązuje do kontynuacji. Jest po to, żebyś sama sprawdziła, czy ta konkretna terapeutka i taka forma pracy pasują do Twoich potrzeb. Jeśli nie — to też jest wynik konsultacji.
W psychologii okołoporodowej sesje online są szczególnie polecane — z prostego powodu: matka noworodka albo niemowlęcia rzadko ma logistyczną możliwość regularnego dojazdu do gabinetu. Sesje online pozwalają:
W naszym Centrum oferujemy pełen wachlarz sesji online — większość matek pracuje właśnie w tej formie, przynajmniej w pierwszym roku po porodzie.
Sesje stacjonarne (w Wieliczce lub Krakowie Swoszowicach) są szczególnie polecane:
Częściowo. Psychoterapia w okresie okołoporodowym mieści się w zakresie świadczeń gwarantowanych psychiatrycznych refundowanych przez NFZ — ale:
W trybie pilnym terminy są krótsze, ale skierowanie z adnotacją „pilne” wystawia lekarz tylko w konkretnych sytuacjach. Pełne porównanie ścieżek znajdziesz w artykule psychoterapia NFZ czy prywatnie.
W naszym Centrum pracujemy wyłącznie prywatnie — sesja indywidualna 200 zł, terapia par 250 zł (50 min). Termin zwykle ustalamy w ciągu tygodnia.
Najprostsza klinicznie wskazówka: gdy stan psychiczny utrzymuje się ponad dwa tygodnie i wpływa na Twoje codzienne funkcjonowanie (sen, jedzenie, opieka nad dzieckiem, relacje). Drugi sygnał: gdy wynik Edynburskiej Skali Depresji Poporodowej przekracza 10 punktów. Trzeci: gdy pojawiają się myśli intruzywne, ataki paniki, poczucie braku więzi z dzieckiem albo myśli rezygnacyjne. W każdej z tych sytuacji nie czekaj — wczesna pomoc skraca cierpienie i poprawia rokowanie.
Tak. To zdanie słyszę w gabinecie częściej niż jakiekolwiek inne — i w 99% przypadków odpowiedź brzmi „tak”. Kryterium nie jest „obiektywna ciężkość objawów” porównywana z kimś innym. Kryterium jest „czy cierpisz na tyle, żeby chcieć, by się zmieniło”. Jeśli tak — to wystarczy. Wczesna pomoc jest skuteczniejsza i krótsza niż późna.
Do psychoterapii prywatnej — nie. Do psychoterapii refundowanej z NFZ — tak, skierowanie wystawia lekarz POZ lub psychiatra. W przypadku konsultacji psychiatrycznej (jeśli pojawia się potrzeba rozważenia leków) bywa potrzebne osobne skierowanie, zależnie od placówki.
Tak. Coraz częściej zgłaszają się sami ojcowie z objawami depresji poporodowej u ojców (PPND), kryzysu tożsamości albo trudności z odnalezieniem się w nowej roli. Pracujemy też z parami w terapii par we wczesnym kryzysie po porodzie.
W lżejszych epizodach (lęk okołoporodowy, krótkotrwały kryzys adaptacyjny) — 8–15 sesji. W depresji poporodowej lub wypaleniu macierzyńskim — najczęściej 20–30 sesji. W traumie porodu lub głębokim kryzysie tożsamości — dłużej, czasem rok lub więcej. Na pierwszej konsultacji ustalamy wstępną prognozę, którą potem weryfikujemy w trakcie pracy.
Na sesji online — bez problemu, większość matek tak właśnie pracuje. W gabinecie stacjonarnym staramy się być elastyczni — jeśli nie masz z kim zostawić dziecka, poinformuj nas wcześniej i wspólnie znajdziemy rozwiązanie. Czasem najlepszą opcją jest przeniesienie pierwszej sesji online, a stacjonarnie spotykamy się dopiero, gdy dziecko nieco podrośnie.
Jeśli pojawiają się myśli intruzywne (niechciane, przerażające wyobrażenia, które odrzucasz) — to objaw lękowy, nie zagrożenie. W gabinecie pracujemy z nimi spokojnie i skutecznie, bez ryzyka, że „dziecko zostanie zabrane” (w gabinecie nie odbieramy dzieci). Jeśli pojawiają się konkretne plany, poczucie utraty kontroli, omamy lub urojenia — to nagła sytuacja wymagająca natychmiastowej interwencji psychiatrycznej. Dzwoń pod 112 albo jedź na SOR psychiatryczny.
Pierwszy krok jest najtrudniejszy. Jeśli czytasz ten tekst i czujesz, że to o Tobie — zarezerwuj konsultację. To 50-minutowa rozmowa, w której wspólnie ocenimy, czy psychoterapia okołoporodowa jest tym, czego potrzebujesz, i jaka jej forma będzie najlepsza.
Możesz też najpierw poczytać konkretne tematy:
W Centrum przyjmujemy w Wieliczce, Krakowie Swoszowicach oraz w pełni online. Poznaj zespół, jeśli chcesz najpierw zobaczyć, kto pracuje w obszarze macierzyństwa i okołoporodu.
Nie musisz być z tym sama. I nie musisz czekać, „aż samo przejdzie”.
Wyczerpanie, samotność, kryzys tożsamości, lęk i poczucie winy. Sprawdź, czym różni się baby blues od depresji poporodowej i wypalenia, oraz kiedy szukać pomocy psychoterapeuty.
Wypalenie macierzyńskie to chroniczne wyczerpanie i emocjonalny dystans od dziecka — nie depresja poporodowa, a osobny stan. Sprawdź objawy, czynniki ryzyka i co realnie pomaga.
Depresja poporodowa u ojców dotyka 8–10% mężczyzn w pierwszym roku po porodzie. Często ukryta pod drażliwością, pracoholizmem i wycofaniem. Sprawdź objawy, czynniki ryzyka i kiedy szukać pomocy.
