Porady Psychoterapia
Zdjęcie: Karolina Grabowska / Kaboompics / Pexels
W skrócie
Nie ma kolejności właściwej dla każdej osoby. Psychoterapia pomaga rozumieć i zmieniać utrwalone sposoby reagowania. Leki przepisuje lekarz, który ocenia wskazania, przeciwwskazania i możliwe działania niepożądane. Przy części problemów wystarcza jedna z tych metod, a przy innych uzasadnione jest ich połączenie. Plan powinien uwzględniać nasilenie objawów, ryzyko, wcześniejsze doświadczenia i Twoje preferencje.
„Czy powinnam najpierw iść do psychiatry, czy do psychoterapeuty?” To pytanie często pojawia się wtedy, gdy samo umówienie wizyty wymaga już sporo energii. Osoba chce zrobić właściwy krok i boi się, że wybierze źle.
Pierwsza konsultacja nie zamyka dalszej drogi. Psychoterapeuta może zaproponować dodatkową ocenę lekarską, a psychiatra może zalecić psychoterapię. Najważniejsze jest rozpoczęcie rozmowy z osobą o odpowiednich kwalifikacjach i przekazanie jej pełnego obrazu trudności.
Specjalista zapyta zwykle o objawy, czas ich trwania i wpływ na sen, pracę, relacje oraz codzienną samoopiekę. Znaczenie mają także wcześniejsze epizody, przyjmowane leki, choroby somatyczne, używanie substancji, ciąża lub jej planowanie oraz to, co wcześniej pomagało.
Wytyczne kliniczne nie sprowadzają decyzji do prostego schematu „łagodne objawy: terapia, ciężkie: leki”. Rekomendacje różnią się w zależności od rozpoznania, a preferencje pacjenta są częścią decyzji. W depresji o mniejszym nasileniu często rozważa się interwencje psychologiczne, aktywność fizyczną lub ustrukturyzowaną samopomoc. Przy większym nasileniu jedną z opcji może być połączenie psychoterapii z lekiem przeciwdepresyjnym.
Psychoterapia może być dobrym pierwszym krokiem, gdy chcesz pracować nad nawracającym lękiem, obniżonym nastrojem, relacjami, unikaniem lub sposobem radzenia sobie ze stresem, a stan pozwala na regularne spotkania i pracę pomiędzy nimi.
Podczas konsultacji warto zapytać:
Psycholog ani psychoterapeuta bez wykształcenia medycznego nie dobiera leków. Może natomiast pomóc opisać objawy, monitorować funkcjonowanie i współpracować z lekarzem za Twoją zgodą.
Warto umówić ją, gdy objawy są intensywne, szybko się nasilają, wyraźnie ograniczają funkcjonowanie albo utrudniają korzystanie z psychoterapii. Pilnej oceny wymaga między innymi ryzyko samobójcze, objawy psychotyczne, epizod maniakalny, znaczne zaniedbanie podstawowych potrzeb lub gwałtowna zmiana zachowania.
Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, zadzwoń pod 112 lub zgłoś się do najbliższej izby przyjęć. W takiej sytuacji artykuł ani test internetowy nie zastępują pomocy kryzysowej.
Lekarz ocenia także, czy objawy mogą mieć związek ze stanem somatycznym lub działaniem innych substancji. Jeżeli zaproponuje lek, powinien omówić spodziewane korzyści, możliwe działania niepożądane, czas kontroli i sposób bezpiecznego zakończenia leczenia. Nie odstawiaj leku samodzielnie.
Połączenie bywa rozważane między innymi przy bardziej nasilonej lub nawracającej depresji, przewlekłych zaburzeniach lękowych albo wtedy, gdy jedna metoda nie przyniosła wystarczającej poprawy. Nie oznacza to automatycznie cięższego rozpoznania ani leczenia „na zawsze”.
Leki mogą zmniejszyć część objawów, a psychoterapia stworzyć warunki do pracy nad zachowaniami, przekonaniami i relacjami. Rezultaty zależą od problemu, dobranej metody, regularności leczenia i indywidualnej reakcji. Dlatego sens połączenia obu form ocenia się dla konkretnej osoby, a nie na podstawie samej etykiety diagnostycznej.
Zapisz przez kilka dni trzy rzeczy: najbardziej uciążliwe objawy, sytuacje, w których się nasilają, oraz to, czego obecnie nie możesz przez nie robić. Przygotuj listę leków i suplementów oraz informacje o wcześniejszym leczeniu. Możesz też powiedzieć wprost, czego się obawiasz, na przykład działań niepożądanych, zależności od terapii albo kosztów.
W Centrum Terapii Empatyczni możesz zacząć od konsultacji psychologicznej lub psychoterapeutycznej. Jeśli potrzebna będzie ocena medyczna, specjalista omówi z Tobą możliwość konsultacji z psychiatrą. Pierwsze spotkanie służy zrozumieniu sytuacji, a nie wymuszeniu z góry ustalonej metody.
Przed wizytą warto zadać sobie pytanie: jaka jedna zmiana w codziennym funkcjonowaniu byłaby dla mnie pierwszym zauważalnym sygnałem poprawy?
Czasem farmakoterapia jest samodzielną metodą leczenia, a czasem korzystniejsze jest jej połączenie z psychoterapią. Zależy to od problemu, nasilenia objawów, odpowiedzi na wcześniejsze leczenie i preferencji osoby.
Lek dobiera i przepisuje lekarz. Psychoterapeuta może zauważyć wskazanie do konsultacji psychiatrycznej i, za zgodą pacjenta, współpracować z lekarzem.
Jeśli nie ma pilnego zagrożenia, możesz zacząć od psychoterapeuty albo psychiatry. Ważne, by opisać nasilenie objawów i ich wpływ na codzienność. Przy ryzyku samobójczym, psychozie lub manii potrzebna jest pilna pomoc medyczna.
Termin zależy od metody, rozpoznania i nasilenia objawów. Ustal ze specjalistą konkretny termin kontroli oraz wskaźniki poprawy. Nie zmieniaj samodzielnie dawkowania ani nie przerywaj leczenia.
Nie. Recepty na leki wystawia wyłącznie lekarz, najczęściej psychiatra (w ograniczonym zakresie także lekarz rodzinny). Psycholog i psychoterapeuta, o ile nie są równocześnie lekarzami, nie prowadzą farmakoterapii. W Centrum Terapii Empatyczni prowadzimy psychoterapię i diagnozę psychologiczną, a gdy potrzebne są leki, kierujemy do współpracujących psychiatrów.
Leki z grupy SSRI, najczęściej stosowane w depresji i zaburzeniach lękowych, nie uzależniają w sensie budowania tolerancji i głodu. Odstawia się je stopniowo, pod kontrolą lekarza, aby uniknąć objawów odstawiennych. Osobną grupą, którą przepisuje się krótko i ostrożnie ze względu na ryzyko uzależnienia, są leki uspokajające z grupy benzodiazepin.
Treść ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem, psychologiem ani psychoterapeutą. W sytuacji zagrożenia życia zadzwoń pod 112.
Depresja może stopniowo odbierać energię, zainteresowania i zdolność do codziennego działania. Pomagamy ocenić trudności i dobrać psychoterapię dla Krakowa, w Wieliczce lub online.
Dowiedz się więcejLęk staje się problemem, gdy długo się utrzymuje, prowadzi do unikania lub ogranicza codzienne życie. Pomagamy ocenić objawy i dobrać terapię dla Krakowa, w Wieliczce lub online.
Dowiedz się więcejMężczyzna nie musi umieć nazwać wszystkich emocji ani czekać na poważny kryzys, żeby zgłosić się na terapię. Pierwsza konsultacja może służyć uporządkowaniu sytuacji, sprawdzeniu dostępnych form pomocy i ustaleniu, co ma się zmienić w codziennym życiu.
Psychoterapia online może być skuteczną formą leczenia, ale nie każdej osobie i nie w każdej sytuacji zapewni równie dobre warunki. Porównujemy obie formy bez obietnicy, że jedna zawsze wygrywa.
Psycholog, psychoterapeuta i psychiatra mają inne przygotowanie oraz zakres pracy. Wyjaśniamy, kto prowadzi diagnozę psychologiczną, kto psychoterapię, a kto może przepisywać leki.
