Terapia EMDR w Krakowie: jak wygląda i kiedy pomaga

Zdjęcie: SHVETS production / Pexels

Po wypadku samochodowym pani Marta znów prowadziła auto, ale omijała skrzyżowanie, na którym doszło do zderzenia. Kiedy musiała tamtędy przejechać, napinała dłonie na kierownicy i przez chwilę czuła, jakby sytuacja działa się ponownie. W internecie znalazła filmy o ruchach oczu i zapytała: „Czy EMDR może sprawić, że przestanę to pamiętać?”

Nie taki jest cel terapii. W EMDR wspomnienie pozostaje częścią historii osoby. Zmienić może się natomiast jego zdolność do uruchamiania intensywnej, aktualnej reakcji. Zanim terapeuta zaproponuje tę metodę, powinien sprawdzić objawy, bezpieczeństwo, inne problemy zdrowotne i gotowość do pracy z trudnym materiałem.

Co to jest terapia EMDR

Skrót EMDR pochodzi od angielskiej nazwy Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Po polsku używa się określenia „desensytyzacja i przetwarzanie za pomocą ruchów oczu”. Metoda została rozwinięta przez Francine Shapiro i ma określoną strukturę oraz manual.

Podczas części sesji osoba przywołuje wybrane elementy wspomnienia, a jednocześnie wykonuje ruchy oczu zgodnie ze wskazówkami terapeuty. Można też stosować inne formy naprzemiennej stymulacji, na przykład dźwięki lub dotknięcia. Wyjaśnienie, że jest to po prostu „pobudzanie obu półkul mózgu”, jest zbyt uproszczone. Badacze nadal dyskutują o mechanizmach działania, między innymi o roli pamięci roboczej, ekspozycji i aktualizacji wspomnienia.

W praktyce ważniejsze od atrakcyjnej teorii jest to, że EMDR ma wsparcie w wytycznych leczenia PTSD. NICE zaleca ją dorosłym z PTSD lub istotnymi klinicznie objawami PTSD po określonych traumach niezwiązanych z walką. WHO wskazuje EMDR i terapię poznawczo behawioralną skoncentrowaną na traumie jako metody z najsilniejszymi dowodami w leczeniu PTSD.

Jak wygląda terapia EMDR

Na pierwszym spotkaniu zwykle nie zaczyna się od intensywnej pracy ze wspomnieniem. Terapeuta zbiera wywiad, ocenia aktualne funkcjonowanie i ryzyko, pyta o zasoby oraz pomaga ustalić cel. Jeżeli ktoś obiecuje „przepracowanie traumy w godzinę” bez oceny sytuacji, warto zachować ostrożność.

Osiem faz procesu EMDR

1. 01

   Wywiad i planowanie

   Terapeuta poznaje aktualne objawy, historię, bezpieczeństwo i wspólnie z pacjentem ustala obszary pracy.

2. 02

   Przygotowanie

   Pacjent poznaje przebieg metody i sposoby radzenia sobie z pobudzeniem między sesjami.

3. 03

   Ocena wspomnienia

   Wybierane są konkretne elementy wspomnienia, związane z nimi myśli, emocje i odczucia w ciele.

4. 04

   Desensytyzacja

   Praca ze wspomnieniem odbywa się w krótkich seriach wraz z uzgodnioną formą bilateralnej stymulacji.

5. 05

   Wzmacnianie adaptacyjnego przekonania

   Terapeuta pomaga połączyć wspomnienie z bardziej aktualnym i wspierającym rozumieniem siebie.

6. 06

   Skan ciała

   Pacjent sprawdza, czy wspomnieniu nadal towarzyszą wyraźne reakcje somatyczne.

7. 07

   Zamknięcie sesji

   Spotkanie kończy się w sposób, który pomaga wrócić do bieżącej sytuacji także wtedy, gdy praca nie została zakończona.

8. 08

   Ponowna ocena

   Na kolejnym spotkaniu sprawdzane są zmiany i ustalany jest dalszy plan.

Fazy opisują strukturę procesu, nie osiem kolejnych wizyt. Jedna faza może wymagać więcej czasu, a kilka może pojawić się podczas tego samego spotkania.

Sesja może wywołać silne emocje, obrazy lub reakcje z ciała. Terapeuta powinien wcześniej wyjaśnić, jak zatrzymać pracę, co zrobić po spotkaniu i jak skontaktować się w razie pogorszenia. „Stabilizacja” nie jest testem, który trzeba zdać, lecz częścią indywidualnego planowania bezpieczeństwa.

Kiedy EMDR jest zalecana

Najmocniejsze dowody dotyczą PTSD. Jego objawy mogą obejmować powracające wspomnienia lub koszmary, unikanie przypomnień, nadmierną czujność, drażliwość, odrętwienie emocjonalne i trudności w funkcjonowaniu. Sama obecność jednego objawu po trudnym wydarzeniu nie oznacza jeszcze rozpoznania. Potrzebna jest ocena całego obrazu klinicznego.

NICE podkreśla, że EMDR dla dorosłych powinna być prowadzona według zwalidowanego manualu, etapowo, przez wyszkoloną osobę korzystającą z bieżącej superwizji. Wytyczna opisuje typowy zakres 8 do 12 sesji w określonej grupie dorosłych z PTSD, ale dopuszcza dłuższą pracę, na przykład po wielu traumach. Nie jest to obietnica ani kalkulator dla konkretnej osoby.

EMDR bywa oferowana także w innych problemach, takich jak fobie, żałoba, lęk czy niska samoocena. Baza dowodowa nie jest jednak równie mocna dla każdego z tych zastosowań. Dlatego pytanie powinno brzmieć nie tylko „czy EMDR może pomóc”, ale też „jakie leczenie ma najlepsze uzasadnienie dla mojego rozpoznania i sytuacji”.

Jeśli podejrzewasz u siebie PTSD, konsultacja może pomóc odróżnić je od reakcji ostrego stresu, depresji, zaburzenia panicznego lub innych trudności. Samodzielnego odtwarzania procedur EMDR z filmu albo aplikacji nie należy traktować jako terapii traumy.

EMDR a terapia skoncentrowana na traumie

EMDR nie jest jedyną metodą leczenia PTSD. Wytyczne obejmują także różne formy terapii poznawczo behawioralnej skoncentrowanej na traumie. Wybór zależy od obrazu objawów, preferencji pacjenta, doświadczenia terapeuty i dostępności leczenia.

Dwa sposoby pracy rekomendowane w PTSD

EMDR

• ma ustrukturyzowany, etapowy protokół
• obejmuje pracę z pamięcią traumatyczną i bilateralną stymulację
• nie wymaga szczegółowego opowiadania całego wydarzenia na każdej sesji

Terapia CBT skoncentrowana na traumie

• obejmuje przetwarzanie znaczeń i wspomnień związanych z traumą
• pomaga ograniczać unikanie i odzyskiwać codzienne funkcjonowanie
• może zawierać zadania wykonywane między spotkaniami

To skrót, nie ranking. Obie nazwy obejmują konkretne protokoły, a sposób pracy powinien zostać omówiony z osobą prowadzącą.

Leki mogą być rozważane w PTSD, szczególnie gdy pacjent je preferuje lub występują dodatkowe wskazania. O ich zastosowaniu decyduje lekarz. Nie ma podstaw, aby obiecywać, że połączenie dowolnego leku z EMDR zawsze będzie skuteczniejsze niż każda z metod osobno. Zobacz także: leki czy psychoterapia.

Jak znaleźć terapeutę EMDR w Krakowie

Wynik wyszukiwania „terapia EMDR Kraków” nie mówi jeszcze, jakie przygotowanie ma dana osoba. Przed umówieniem wizyty możesz zapytać:

• jakie szkolenie EMDR ukończyła i przez jaką organizację było akredytowane,
• czy korzysta z superwizji EMDR,
• jakie ma podstawowe kwalifikacje psychologiczne lub psychoterapeutyczne,
• czy ma doświadczenie w pracy z PTSD i z rodzajem doświadczenia, którego dotyczy konsultacja,
• jak wygląda ocena bezpieczeństwa i przygotowanie przed pracą ze wspomnieniem,
• co dzieje się, gdy objawy nasilą się między spotkaniami,
• czy prowadzi terapię online i na jakich zasadach.

Warto sprawdzić publiczny katalog odpowiedniego towarzystwa oraz poprosić terapeutę o podanie pełnej nazwy szkolenia. Sam udział w krótkim warsztacie nie jest tym samym co przygotowanie do prowadzenia pełnej terapii. Liczba specjalistów i ich dostępność zmieniają się, dlatego nie podajemy sztywnej liczby terapeutów EMDR w Krakowie ani orientacyjnej średniej ceny. Aktualną stawkę trzeba potwierdzić bezpośrednio przed zapisaniem się.

Czy Empatyczni prowadzą terapię EMDR

W aktualnych profilach zespołu Empatycznych nie ma potwierdzonej informacji o osobie prowadzącej pełny protokół EMDR. Z tego powodu nie oferujemy w tym artykule zapisu „na EMDR” i nie deklarujemy kierowania do konkretnego gabinetu bez wcześniejszej weryfikacji.

Możemy pomóc podczas konsultacji psychologicznej uporządkować objawy i zastanowić się, jakiej pomocy szukać. Jeśli potrzebujesz właśnie EMDR, wybierz osobę z udokumentowanym przygotowaniem do tej metody. Jeśli trudność ma charakter kryzysowy, sprawdź także interwencję kryzysową. W bezpośrednim zagrożeniu życia zadzwoń pod 112 lub 999.

FAQ: terapia EMDR

Co warto sprawdzić przed zapisem

Zamiast pytać wyłącznie „czy robi Pani EMDR?”, zapytaj: „Jak wygląda u Pani ocena i przygotowanie, zanim zaczniemy pracę ze wspomnieniem?” Odpowiedź pozwala dowiedzieć się więcej niż sama nazwa metody.

Jeżeli nie wiesz jeszcze, czy Twoje objawy pasują do PTSD, zacznij od konsultacji, nie od wyboru techniki. Możesz przeczytać przewodnik o PTSD, poznać psychoterapię dorosłych albo wybrać specjalistę.